Moet taal nu echt kleur- , geur- en smaakloos ?

De Nederlandse openbare omroep NOS zal het woord ‘blank’ nauwelijks nog gebruiken. In plaats daarvan kiest het voor de term ‘wit’. “Blank roept associaties op met rein en schoon, en zwart is dat dan blijkbaar niet”, stelt NOS-hoofdredacteur Marcel Gelauff in een mededeling. 

Vanwege een tere huid verschoot ik een klein beetje van kleur toen ik het in de krant las. De vrije associatie die de hoofdredacteur maakt laat ik in elk geval geheel voor zijn rekening. Ik verslikte me in mijn zwarte koffie zonder melk bij zoveel krampachtigheid. Zit er nu echt iemand te wachten op een dergelijke taalpolitie die dit soort “newspeak” introduceert? Het doet inderdaad denken aan deze door George Orwell geintroduceerde term. Orwell omschrijft newspeak in zijn roman “1948” als een taal die wordt gecreëerd en gecontroleerd door de totalitaire staat als een instrument om de vrijheid te beperken van gedachten en concepten.

Als blanke zou ik namelijk graag zelf nog willen bepalen hoe ik genoemd word. Ik ben nu eenmaal blank en niet wit zonder meer en zal mijn vrienden met een andere huidskleur ook omschrijven zoals zij dat het liefst hebben. In de zomer ben ik bijvoorbeeld iets meer gebroken wit terwijl in de winter de term bleekscheet waarschijnlijk iets dichter bij de waarheid zal aanleunen. Maar laten we het in de officiële communicatie op “blank” houden, op één lettertje na niet meer of niet minder dan het Franse woord voor wit.

De kans dat de NOS met deze beslissing met zijn opgeheven vingertje tussen de deur blijft steken is niet gering. En de kans dat de Nederlandse openbare omroep hiermee net het tegenovergestelde bereikt van wat ze voor ogen had, is zeer reëel. Namelijk dat mensen uit pure balorigheid misschien nog iets uitdrukkelijker gewoon het woord “blank” blijven gebruiken zoals ze dat altijd gewend waren en zich niets laten dicteren door een zogenaamd alwetende hoofdredacteur. De brave man heeft alvast geen rugdekking van mensen die van zeer nabij met taal begaan zijn. Slechts 9 procent van de lezers van het Genootschap Onze Taal vond om wat voor reden dan ook de term blank niet correct. De vraag is of een openbare omroep zoals de NOS zich in haar manier van berichtgeven hierdoor moet laten leiden. Het is haar opdracht te berichten over wat er in binnen- en buitenland gebeurt, maar het is niet haar taak om voor te schrijven wat de taalgebruikers moeten denken en een woord als blank, om mensen met een bleke huidskleur aan te duiden, verdacht te maken. Het zou taal geur- kleur- en smaakloos maken, mocht je deze newspeak van bovenaf kunnen opleggen. Het zou ook nogal erg zwart-wit zijn….